Kennisbibliotheek
Onderzoek & publicaties
Publicaties over menselijke zeggenschap, publieke waarden en AI in overheid, onderwijs en zorg.
TNO verkent een overheidsbreed AI-competentiecentrum. Wat vraagt menselijke regie daarbij?
EdOp · duiding door het instituut In de proef met honderd AI-agenten meldden 24 van hen het lek, maar de organisatoren lazen de berichten pas achteraf. Voor publieke systemen roept dat een institutionele vraag op: wie leest meldingen tijdens het werk, wanneer kan het proces worden gepauzeerd en hoe worden fouten teruggedraaid?
EdOp · duiding door het instituut AI beschikbaar maken is nog geen bewijs dat mensen er beter van worden. Wie publiek voordeel belooft, moet het ook toetsbaar maken: wie profiteert daadwerkelijk, welke voorzieningen zijn daarvoor nodig en wie draagt de risico's?
Deel 3: Rousseau en de vrijheid om machine-intelligentie te negeren
Uw medewerkers trainen hun AI vervanger en worden daarvoor gestraft.
Deel 2: Rousseau en menselijke agency in de schaduw van machine-intelligentie
Waarom werknemers zich zelden tegen technologie keren, maar wel tegen een arbeidsverhouding die buiten hen om wordt herschreven.
Deel 1: Rousseau en de legitimiteit van machine-intelligentie in organisaties
Zestien Nobelprijswinnaars roepen op tot nieuwe instituties voor de AI-economie. Maar wie geeft de mensen die het werk doen macht aan de ontwerptafel?
Wat de inzichten van een Australische ex-premier ons leert over de AI afhankelijkheden die we nu inbouwen in onze organisaties.
Het rapport The Shadow AI Crisis in the Legal Profession beschrijft een probleem dat in de juridische sector eerder zichtbaar wordt dan elders.
De waarschuwing van Nieuwsuur over werknemers die vertrouwelijke informatie in publieke AI-tools stoppen, raakt een pijnlijk punt.
AI verandert de relatie tussen arts en patiënt niet door de dokter te vervangen, maar door notulen te maken, concept mails te schrijven en brieven te vertalen.
Een organisatie die een AI-model gebruikt, kiest niet alleen voor snelheid, gemak of lagere kosten. Zij kiest ook voor een bepaalde manier van kijken.
AI-founders lijken beter dan veel politici te begrijpen dat een nieuw sociaal contract nodig is, maar zij zijn tegelijkertijd de partijen die het minst democratisch gelegitimeerd zijn om dat te doen.
De bel boven de fabriekspoort bepaalde wanneer het werk begon.
De gedeelde werkelijkheid vóór de bestuurlijke dialoog
De bestuurlijke grondslag voor het sociale contract van AI
Waarom zorginstellingen eerst hun verhouding tot AI moeten expliciteren.
De bestuurlijke blinde vlek achter AI-adoptie
Waar de nieuwe sociale contractsvraag begint.
Waarom verantwoorde AI begint bij scholen, bedrijven en publieke organisaties, niet bij wetgeving of modellen
EdOp · duiding door het instituut Autonomie ontstaat in de wisselwerking tussen model, gebruiker en productontwerp. Daarom is ‘er zit een mens in de lus’ te vaag: organisaties moeten kunnen aantonen wanneer mensen meekijken, wanneer zij onderbreken en welke handelingen omkeerbaar zijn.
EdOp · duiding door het instituut Snelheid is een magere maatstaf als medewerkers daarna minder goed begrijpen wat het systeem heeft gemaakt. Organisaties moeten productiviteit koppelen aan vakmanschap: AI-gebruik hoort mensen ook in staat te stellen fouten te herkennen en verantwoordelijkheid te dragen.
EdOp · duiding door het instituut De ernstige gevallen zijn zeldzaam, maar het patroon is bestuurlijk herkenbaar: mensen waarderen een systeem juist wanneer het hun oordeel bevestigt. Bescherming van autonomie vraagt dus meer dan tevredenheidsmetingen; ook afhankelijkheid en het uit handen geven van oordeel moeten zichtbaar worden.
EdOp · duiding door het instituut AI kan publieke kennis en deliberatie ondersteunen, maar ook de voorwaarden waaronder burgers hun oordeel vormen verschuiven. Wie AI in een democratische context inzet, moet daarom ook kijken naar de verdeling van stem, kennis en macht.
EdOp · duiding door het instituut Uitbesteding verplaatst de verantwoordelijkheid niet, maar kan voor burgers wel de indruk wekken dat de overheid minder greep had op de uitkomst. Juist bij ingekochte AI moeten mandaat, toezicht en herstel vooraf expliciet blijven.
EdOp · duiding door het instituut Een beter antwoord tijdens de les is nog geen beter begrip. Onderwijsinstellingen moeten AI zo ontwerpen dat leerlingen blijven oefenen, fouten leren herkennen en na het wegvallen van het systeem zelfstandig verder kunnen.
EdOp · duiding door het instituut Persoonlijke gegevens maken AI niet alleen relevanter, maar ook overtuigender. In publieke communicatie en dienstverlening vraagt dat om harde grenzen aan profilering en om zichtbaarheid van de afzender, het doel en de gebruikte gegevens.
EdOp · duiding door het instituut Een eenmalige modeltest zegt weinig over gedrag in een veranderende organisatie. Voor publieke instellingen ligt de opgave daarom bij blijvend meten, onafhankelijke tegenspraak en een plek waar iemand werkelijk kan ingrijpen.
EdOp · duiding door het instituut Waarden passen niet volledig in een systeemprompt of contract. Dit paper onderbouwt waarom organisaties naast technische alignment ook procedures nodig hebben waarin mensen belangen kunnen inbrengen, botsingen zichtbaar worden en besluiten opnieuw ter discussie kunnen komen.
EdOp · duiding door het instituut AI put uit publieke kennisbronnen, maar kan de menselijke productie van nieuwe publieke kennis tegelijk ontmoedigen. Kennisgemeenschappen zijn daarom geen gratis grondstof: ze zijn infrastructuur die onderhoud, erkenning en een eerlijker verdeling van waarde nodig heeft.
EdOp · duiding door het instituut Een publieke beslissing is niet publiek omdat een overheidsorganisatie haar neemt. Zij wordt publiek door een menselijk, betwistbaar proces waarin praktijkkennis, uiteenlopende belangen en politieke verantwoordelijkheid kunnen doorwerken.
EdOp · duiding door het instituut Een hoge score op een medisch examen bewijst niet dat een model veilig kan meedraaien in een echte klinische werkwijze. In de zorg moet de professionele verantwoordelijkheid daarom bij bevoegde mensen blijven, met toetsen die de werkelijke context nabootsen.
EdOp · duiding door het instituut Een assistent die namens iemand plannen maakt en handelingen uitvoert, verandert ongemerkt ook wie er beslist. Mandaat, afhankelijkheid en de belangen van niet-gebruikers horen daarom vóór inzet te worden vastgelegd, niet pas nadat het systeem nuttig blijkt.
Geen publicaties met deze combinatie.